Coroczne wędrówki ptaków to jeden z największych fenomenów przyrody. Obecnie możemy obserwować wiosenny powrót ptaków z zimowisk na swoje tereny lęgowe. Wiosną ptaki do Polski przybywają w różnych okresach. Najwcześniej, bo na przełomie lutego i marca pojawiają się skowronki, szpaki oraz zięby. W kwietniu przylatują czajki, żurawie, a także bociany. Jako ostatnie przylatują ptaki owadożerne np. jerzyki pojawiające się w pierwszych dniach maja. Gdy usłyszymy lub zobaczymy wilgę czy kukułkę możemy mieć pewność, że wiosna jest już w pełni!


   Migracje to dla ptaków ogromne wyzwanie. Wyruszając w daleką drogę ryzykują one życie i nie wszystkim z nich udaje się dotrzeć do cel. W czasie długiej podróży oprócz naturalnych zagrożeń takich jak: niekorzystne warunki pogodowe, drapieżniki czy niedostatek pożywienia, napotykają one również na przeszkody powstałe w związku z działalnością człowieka m.in. elektrownie wiatrowe, wysoka zabudowa miast, napowietrzne linie energetyczne czy dewastacja miejsc odpoczynku i żerowania w wyniku przekształcania krajobrazu. Dlatego ważne jest podejmowanie działań mających na celu ochronę ptaków, przede wszystkim tych zagrożonych wyginięciem - nie tylko w krajach, w których one się rozmnażają i zimują, ale również w tych, przez które odbywają wędrówki. Właśnie z tych powodów Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) w ramach porozumienia o ochronie afrykańsko-euroazjatyckich wędrownych ptaków wodnych i konwencji o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt w 2006 roku ustanowił Światowy Dzień Ptaków Wędrownych, który obchodzony jest co roku w drugi weekend maja.
   Polska ze względu na swoje położenie to ważny punkt na trasie ptasich wędrówek. Nad naszym krajem krzyżują się szlaki migracji ptaków łączące trzy kontynenty: Azję, Europę i Afrykę. Wiele gatunków zatrzymuje się u nas po drodze w celu odpoczynku i uzupełnienia zapasów tłuszczu, co zwiększa ich szanse przeżycia w czasie długiej podróży. Szczególnie atrakcyjne dla ptaków są tereny okresowo zalewane, rozległe doliny rzeczne, zbiorniki wodne, niezagospodarowane przez człowieka ujścia rzek. Stanowią one ostoje niezwykle ważne dla ochrony ptaków. Na terenie Dolnego Śląska również znajdują się takie miejsca. Do najważniejszych z nich należą m.in. kompleks Stawów Milickich w Parku Krajobrazowym Doliny Baryczy, Jezioro Mietkowskie w Parku Krajobrazowym Doliny Bystrzycy, kompleks Stawów Przemkowskich w Przemkowskim Parku Krajobrazowym czy Stawy Karpnickie w Rudawskim Parku Krajobrazowym. Ostoje te stanowią jedno z ważniejszych w tej części Europy miejsc odpoczynku i żerowania ptaków w czasie migracji, szczególnie gęsi zbożowej.
   Z migracją ptaków wiąże się wiele ciekawostek związanych m.in. ze sposobem znajdowania prawidłowego kierunku lotu czy długością trasy, a oto niektóre z nich:
• Przed wędrówką ptaki zwiększają zapasy tłuszczu w organizmie (tkanka tłuszczowa może stanowić nawet połowę ich masy ciała) oraz zmniejszają niektóre ze swoich organów wewnętrznych, aby zmniejszyć obciążenie w czasie lotu.
• Niektóre gatunki np. kawki czy gawrony nie odbywają dalekich wędrówek, przemieszczają się jedynie do południowych rejonów Europy. Do Polski przylatują krukowate z Rosji czy Finlandii. Ale są też ptaki, które podejmują ogromny wysiłek pokonując tysiące kilometrów podczas przelotów np. bocian biały w czasie wędrówki pokonuje trasę nawet 10 tys. kilometrów.
• W czasie przelotów ptaki orientują się poprzez obserwacje słońca i gwiazd, a także korzystają z pola magnetycznego.
• Ptaki dostosowują wysokość przelotów m.in. do ukształtowania terenu. Rekordzistami pod tym względem są gęsi indyjskie, które były rejestrowane powyżej szczytu Mount Everest na wysokości ok. 10 kilometrów.
• Wiele gatunków ptaków podróżując na dalekich dystansach tworzy formacje zwane kluczami, które pomagają im w oszczędzaniu energii potrzebnej do lotu m.in gęsie, żurawie.



Stawy Karpnickie